Múa Xoay Sema Sufi: Ý Nghĩa, Nguồn Gốc Và Nơi Xem
Sema là nghi lễ cầu nguyện bằng vòng xoay của dòng Sufi Mevlevi, bắt nguồn từ Konya thế kỷ 13, gắn với nhà thơ Rumi (Mevlana). Tu sĩ xoay ngược chiều kim đồng hồ, tay phải ngửa đón ân phước, tay trái úp trao lại cho nhân gian; mũ nỉ cao là bia mộ của cái tôi, áo đen là nấm mồ, áo trắng là sự tái sinh. Sema được UNESCO ghi danh là di sản phi vật thể. Xem ở Konya (nhất là lễ Şeb-i Arus, 7–17/12) hoặc Galata Mevlevihanesi ở Istanbul. Khi xem: im lặng, không flash. Sema không có trong tour 8 ngày.
Nhiều người gọi Sema là "múa xoay". Người Mevlevi thì không bao giờ gọi nó là múa. Với họ đây là lời cầu nguyện, chỉ là được nói bằng cơ thể thay vì bằng lời.
Hiểu được điều đó, bạn sẽ xem Sema bằng con mắt khác. Mỗi chi tiết, từ chiếc mũ đến bàn tay, đều mang ý nghĩa.
Tu sĩ Sufi trong trang phục truyền thống thực hiện nghi lễ múa xoay Sema
Giải mã từng chi tiết
Chiếc mũ nỉ cao (sikke)
Màu nâu, cao, hình trụ. Tượng trưng cho bia mộ của cái tôi.
Áo choàng đen (hırka)
Tượng trưng cho nấm mồ. Đầu nghi lễ, tu sĩ cởi áo này ra.
Áo trắng bên trong (tennure)
Tượng trưng cho tấm vải liệm, cũng là sự tái sinh khi cái tôi đã mất đi.
Hai bàn tay
Tay phải ngửa lên trời, đón ân phước. Tay trái úp xuống đất, trao lại ân phước ấy cho nhân gian. Con người chỉ là trung gian, không giữ lại gì cho mình.
Vòng xoay
Ngược chiều kim đồng hồ, quanh trái tim. Tu sĩ vừa tự xoay vừa đi vòng quanh sàn, như các hành tinh quanh mặt trời.
Tiếng sáo ney
Sáo trúc trầm, buồn. Theo thơ Rumi, tiếng ney là tiếng than của cây sậy bị cắt khỏi bãi sậy, như linh hồn nhớ về nguồn cội.
Cận cảnh động tác hai tay dang rộng trong nghi lễ Sema
Rumi là ai?
Jalaluddin Rumi, nhà thơ và nhà thần bí Sufi thế kỷ 13, sống và mất ở Konya. Môn đệ gọi ông là Mevlana, "người dẫn đường của chúng ta". Ông tìm đến đấng tối cao qua thơ, nhạc và vòng xoay.
Sau khi Rumi mất năm 1273, các môn đệ hệ thống hóa nghi lễ, hình thành dòng Mevlevi. Thơ của ông đến nay vẫn được dịch và đọc khắp thế giới.
Lăng mộ Mevlana Rumi tại thành phố Konya
➤ Bài liên quan: Konya – quê hương múa xoay có gì đặc biệt?
Một buổi lễ diễn ra thế nào?
Mở đầu là bài tán tụng và tiếng sáo ney. Các tu sĩ đi vòng chào nhau, cởi áo choàng đen. Phần xoay chính chia thành bốn đoạn gọi là Selam, mỗi đoạn mang một ý nghĩa tâm linh riêng. Kết thúc bằng lời cầu nguyện.
Suốt buổi, nhạc công và ca sĩ trình bày thánh ca dựa trên thơ Rumi. Cả nghi lễ khoảng một tiếng.
Các tu sĩ Sufi trong bốn đoạn Selam của nghi lễ Sema
Từng bị cấm, rồi trở lại
Năm 1925, trong cải cách thế tục của nước Cộng hòa non trẻ, các dòng tu Sufi bị giải thể. Nhiều thập kỷ sau, Sema được phép biểu diễn lại dưới dạng di sản văn hóa.
Ngày nay, Sema vừa là di sản được UNESCO ghi danh, vừa là thực hành tâm linh thật với người theo dòng Mevlevi.
Xem ở đâu?
| Nơi | Tính chất |
|---|---|
| Konya, lễ Şeb-i Arus (7–17/12) | Nguyên bản nhất, kỷ niệm ngày mất của Rumi |
| Galata Mevlevihanesi, Istanbul | Tu viện Mevlevi cổ, nay là bảo tàng, có lễ định kỳ |
| Trung tâm văn hóa (như HodjaPasha) | Lịch cố định nhiều đêm, mang tính trình diễn hơn |
| Đêm văn hóa Thổ, du thuyền tối | Đôi khi có phần Sema rút gọn |
Lịch tổ chức thay đổi theo mùa. Kiểm tra và đặt vé trước.
Tu viện Galata Mevlevihanesi tại Istanbul nơi tổ chức nghi lễ Sema
Khi ngồi xem
- Ăn mặc kín đáo, che vai và gối.
- Giữ im lặng. Không flash. Nhiều nơi cấm chụp ảnh hoàn toàn trong lúc lễ.
- Không vỗ tay giữa chừng.
- Đến sớm, nhiều nơi không cho vào khi lễ đã bắt đầu.
Không cần hiểu hết lời thánh ca. Chỉ cần ngồi yên và nhìn.
Trong tour thì sao?
Sema không có trong lịch tour 8 ngày. Nếu muốn xem, hãy hỏi chúng tôi trước về lịch biểu diễn buổi tối ở Istanbul, hoặc chương trình đêm văn hóa ở Cappadocia (tự chọn).
Khách đoàn TravelVietnam Hà Nội trùm khăn bên trong Nhà thờ Xanh, Istanbul
➤ Xem tiếp: Đêm văn hóa Thổ (Turkish Night) ở Cappadocia có gì?
Hỏi đáp (5)
Du Lịch Thổ Nhĩ Kỳ Từ Hà Nội
Tour Thổ Nhĩ Kỳ - Hy Lạp
13 ngày 12 đêm
17/11/2026
Tour Hà Nội Thổ Nhĩ Kỳ 8 Ngày 7 Đêm
8 ngày 7 đêm
18/11/2026