Lịch Sử Thổ Nhĩ Kỳ: Byzantine, Ottoman Đến Cộng Hòa

Lịch sử Thổ Nhĩ Kỳ qua các mốc chính: 330 – Constantine lập Constantinople, kinh đô Byzantine hơn nghìn năm; 1071 – người Seljuk thắng trận Manzikert, tiến vào Anatolia; khoảng 1299 – Osman lập nhà nước Ottoman, kinh đô đầu tiên Bursa (1326), rồi Edirne; 29/5/1453 – Mehmed II chiếm Constantinople; thế kỷ 16 – đỉnh cao dưới Suleiman Đại đế; 29/10/1923 – Mustafa Kemal Atatürk lập nước Cộng hòa, thủ đô Ankara, cải cách thế tục, đổi sang chữ Latin (1928). Trong tour, bạn thấy các lớp này ở Troy, Ephesus, Hierapolis, Hippodrome, Nhà thờ Xanh, và có thể cả lữ quán Sultanhanı nếu lịch trình mùa đó có ghé.

Ở Istanbul, một nhà thờ Byzantine, một thánh đường Ottoman và một tòa nhà kính hiện đại có thể nằm trên cùng một con phố. Không phải ngẫu nhiên. Mỗi công trình là một chương sách.

Chúng tôi chia lịch sử Thổ Nhĩ Kỳ thành năm chương. Mỗi chương kèm nơi bạn có thể đứng và chạm vào nó.

Nhà thờ Hagia Sophia biểu tượng cho sự chuyển giao giữa hai thời kỳ Byzantine và Ottoman

Chương 1: những thành phố cổ

Trước khi có người Thổ, Anatolia đã là đất của nhiều nền văn minh: Hittite, Hy Lạp, Ba Tư, La Mã. Thành Troy trong sử thi Homer. Ephesus, thủ phủ tỉnh Asia của La Mã. Hierapolis bên suối nước nóng Pamukkale.

Đây là chương bạn đi qua nhiều nhất trong tour: Hierapolis và Ephesus ngày 5, Troy ngày 6.

Đoàn khách TravelVietnam Hà Nội tháng 10/2026 trước Thư viện Celsus, Ephesus

Chương 2: Byzantine (330 – 1453)

Năm 330, hoàng đế Constantine chọn thành Byzantium bên eo Bosphorus làm kinh đô mới của La Mã, đặt tên Constantinople. Hơn một nghìn năm sau, Đế chế Byzantine giữ gìn di sản Hy Lạp – La Mã và phát triển Chính thống giáo.

Hagia Sophia, xây lại vào thế kỷ 6, là công trình lớn nhất còn lại. Quảng trường Hippodrome ngày nay chính là trường đua ngựa của thời ấy.

Kiến trúc còn sót lại từ thời kỳ Byzantine tại Istanbul

Chương 3: người Turk đến (từ 1071)

Năm 1071, người Seljuk đánh bại quân Byzantine ở trận Manzikert, miền Đông Anatolia. Từ đó các bộ tộc Turk gốc Trung Á tràn vào cao nguyên.

Người Seljuk để lại những lữ quán đá dọc đường thương mại. Sultanhanı, nằm trên đường từ Cappadocia đi Pamukkale và được nhiều đoàn ghé tùy lịch trình, là một trong những lữ quán lớn nhất còn lại.

Đoàn khách TravelVietnam Hà Nội tháng 10/2026 trước cổng lữ quán Sultanhanı

➤ Tham khảo thêm: Con đường Tơ lụa và lữ quán Sultanhanı

Chương 4: Ottoman (khoảng 1299 – 1922)

Khởi đầu nhỏ. Khoảng năm 1299, Osman I lập một tiểu quốc ở Tây Bắc Anatolia. Năm 1326 chiếm Bursa làm kinh đô, sau đó dời sang Edirne. Ít ai biết Istanbul là kinh đô thứ ba của Ottoman.

Năm 1453. Ngày 29/5, Sultan Mehmed II, khi ấy mới 21 tuổi, chiếm Constantinople. Nghìn năm Byzantine khép lại.

Đỉnh cao. Dưới thời Suleiman Đại đế (1520 – 1566), lãnh thổ trải từ Bắc Phi, Trung Đông đến Hungary. Kiến trúc sư Mimar Sinan xây hàng loạt thánh đường. Nhà thờ Xanh ra đời ngay sau đó, đầu thế kỷ 17.

Suy tàn. Từ thế kỷ 17, đế chế yếu dần trước các cường quốc châu Âu. Cải cách Tanzimat giữa thế kỷ 19 không đủ cứu vãn. Thất bại trong Thế chiến thứ nhất đẩy đế chế đến bờ bị chia cắt.

Đoàn khách TravelVietnam Hà Nội trước Nhà thờ Xanh, công trình thời Ottoman

➤ Đọc thêm: Đế chế Ottoman để lại dấu ấn gì?

Chương 5: nước Cộng hòa (từ 1923)

Mustafa Kemal, vị chỉ huy nổi danh ở Gallipoli, lãnh đạo cuộc chiến giành độc lập 1919 – 1923. Năm 1922 chế độ sultan bị bãi bỏ. Ngày 29/10/1923, nước Cộng hòa ra đời, thủ đô đặt ở Ankara.

Ông được Quốc hội trao họ Atatürk, nghĩa là "cha của người Thổ". Những cải cách chính:

• Bãi bỏ chức Caliph (1924).
• Luật pháp thế tục thay luật tôn giáo.
• Giải thể các dòng tu Sufi (1925).
• Chuyển chữ viết từ chữ Ả Rập sang chữ Latin (1928).
• Phụ nữ có quyền bầu cử cấp quốc gia (1934).

Atatürk mất năm 1938 tại cung điện Dolmabahçe, nhưng những cải cách của ông vẫn định hình Thổ Nhĩ Kỳ đến nay. Ảnh ông có mặt trong mọi văn phòng, lớp học.

Lăng mộ Atatürk tại Ankara, nơi tưởng niệm người sáng lập nước Cộng hòa Thổ Nhĩ Kỳ

➤ Có thể bạn cần: Thủ đô Ankara có gì đáng đi?

Đọc lịch sử trên một tấm ảnh

Đứng ở quảng trường Hippodrome, bạn có trong một khung hình: cột Obelisk Ai Cập do hoàng đế Byzantine mang về, Nhà thờ Xanh của Ottoman, và dòng người Istanbul hiện đại đi qua. Ba chương sách, một tấm ảnh.

Đoàn khách TravelVietnam Hà Nội tháng 10/2026 trước cột Obelisk ở Hippodrome

➤ Bài liên quan: Vì sao Thổ Nhĩ Kỳ là cầu nối Á – Âu?